Deep Work: Bí quyết siêu tập trung chỉ trong 15 phút (Tóm tắt Cal Newport)

💡 Tại sao một số người có thể đạt được thành tựu gấp 10 lần với cùng 24 giờ một ngày? Câu trả lời nằm ở 'Deep Work'.

📺 Video gốc: Escaping Ordinary (B.C Marx) (15:18)

Tổng quan

Đây là bản tóm tắt tinh gọn trong 15 phút từ cuốn sách bán chạy 'Deep Work' của Cal Newport. Video giải thích tại sao sự tập trung trở thành 'siêu năng lực' trong thời đại số, cách Deep Work hoạt động theo khoa học não bộ, và cách tìm ra phong cách Deep Work phù hợp với bạn trong số 4 kiểu. Ngoài ra còn có các chiến lược thực tế như cách chấp nhận sự nhàm chán, cai nghiện mạng xã hội, và thiết lập ngân sách cho công việc nông cạn.

Tại sao một số người đạt thành tích gấp 10 lần?

00:00:00

Tại sao một số người có thể đạt được thành tựu gấp 10 lần người khác với cùng 24 giờ một ngày?

Câu trả lời cho câu hỏi này nằm trong cuốn sách 'Deep Work' của Cal Newport. Cuốn sách này đã thay đổi cuộc đời người làm video 7 năm trước và là lý do kênh này tồn tại.

Điều cốt lõi rất đơn giản: sự khác biệt về khả năng tập trung. Tuy nhiên, rất ít người thực sự hiểu và thực hành nguyên lý đơn giản này.

"Tại sao một số người vượt trội hơn người khác và đạt được gấp 10 lần với cùng 24 giờ?"

Thời đại hỗn loạn đang đến

00:00:40

Thế giới đang ngày càng trở nên hỗn loạn hơn.

Thiết bị số, thông báo liên tục, mạng xã hội... những thứ cướp đi sự chú ý của chúng ta tràn ngập khắp nơi. Đó là lý do tại sao bây giờ là thời điểm quan trọng nhất để học cách rèn luyện tâm trí để tập trung và đi sâu.

"Thế giới càng hỗn loạn, việc rèn luyện tập trung và đi sâu càng trở nên quan trọng."

"Khi thế giới ngày càng hỗn loạn, chưa bao giờ có thời điểm quan trọng hơn để học cách rèn luyện tâm trí tập trung và đi sâu."

Thách thức của Deep Work trong thế giới đầy xao nhãng

00:01:05

Tại sao Deep Work lại khó khăn đến vậy ngày nay?

Trong thời đại bị phân tâm số liên tục, Deep Work dường như là thứ của quá khứ. Người lao động tri thức bị trói buộc vào hộp thư đến và công việc rời rạc. Sự hiếm hoi của việc tập trung sâu trong cuộc sống của hầu hết mọi người đã đạt đến mức nghiêm trọng.

Nhưng đây là nghịch lý: Sự hiếm hoi của Deep Work chính là thứ nâng cao giá trị của nó. Nó tạo ra sự khác biệt giữa việc chỉ bận rộn và hiệu quả thực sự.

Khả năng thực hiện Deep Work hiệu quả mà không bị gián đoạn trở thành 'siêu năng lực' khi so sánh với những người khác.

"Chính sự khan hiếm của Deep Work đã nâng cao giá trị của nó, tạo nên sự khác biệt giữa việc bận rộn đơn thuần và hiệu quả thực sự."

"Khả năng thực hiện công việc sâu, hiệu quả và không bị phân tâm trở thành siêu năng lực khi so sánh với hầu hết mọi người."

Công việc nông cạn vs Công việc sâu

00:01:44

Cách tốt nhất để vượt qua thế giới đầy xao nhãng là gì? Trước tiên, bạn cần hiểu sự khác biệt giữa công việc nông cạn và công việc sâu.

Công việc nông cạn (Shallow Work):

• Không phức tạp và không tạo ra giá trị
• Ví dụ: Kiểm tra email, liên lạc theo dõi với đồng nghiệp, họp hành, sắp xếp tài liệu

Công việc sâu (Deep Work):

• Ví dụ: Viết lách, nghiên cứu chủ đề, học kỹ năng mới, nghĩ ra cách tiếp cận mới cho vấn đề

Deep Work là con đường dẫn đến sự thành thạo và thành tựu. Nó không phải là nhốt mình trong phòng và cô lập. Đó là việc dành thời gian tập trung không bị gián đoạn cho suy nghĩ sâu sắc.

Con đường ít người đi này cung cấp chìa khóa để học kỹ năng nhanh chóng và tạo ra công việc xuất sắc. Nếu bạn quản lý công việc nông cạn hiệu quả và tránh bị gián đoạn, bạn có thể đạt được nhiều hơn trong ít thời gian hơn.

"Deep Work là con đường dẫn đến sự thành thạo và thành tựu."

"Đó là việc dành thời gian tập trung không bị gián đoạn cho suy nghĩ sâu sắc."

Bí mật để trở thành người giỏi nhất trong lĩnh vực của bạn

00:02:33

Bí mật để trở thành người giỏi nhất trong lĩnh vực của bạn là gì? Theo Newport, bạn cần hai khả năng cốt lõi:

1. Khả năng thành thạo những thứ khó một cách nhanh chóng
2. Khả năng sản xuất ở mức độ tinh hoa về chất lượng và tốc độ

Những kỹ năng này không dễ phát triển. Chúng đòi hỏi Deep Work - tập trung vào công việc phức tạp mà không bị gián đoạn.

Nguyên lý khoa học não bộ về cách Deep Work giúp học nhanh:

Dù là trí tuệ hay thể chất, kỹ năng cuối cùng đều quy về mạch não. Mạch phức tạp này được tạo thành từ hàng tỷ neuron. Khi bạn học điều gì mới, não kích hoạt các đường dẫn neuron cụ thể liên quan đến kỹ năng đó.

Các nhà khoa học thần kinh tin rằng khi chúng ta cải thiện ở các nhiệm vụ thử thách, myelin - một mô mỡ - phát triển nhiều hơn. Myelin bao quanh các neuron liên quan để tín hiệu truyền nhanh hơn và rõ ràng hơn.

"Giỏi một thứ gì đó nghĩa là được myelin hóa tốt."

Khi bạn tập trung vào một kỹ năng cụ thể mà không bị gián đoạn, bạn buộc mạch cụ thể đó kích hoạt lặp đi lặp lại trong trạng thái cô lập. Đây là cách củng cố kỹ năng hiệu quả.

Ví dụ ngược lại: Nếu John đang cố học lập trình JavaScript nhưng cũng mở feed TikTok? Quá nhiều mạch kích hoạt ngẫu nhiên cùng lúc, và anh ấy không thể cô lập mạch thần kinh mà anh ấy thực sự muốn củng cố. Rất khó để học một kỹ năng mới nhanh chóng mà không có sự tập trung cao độ.

"Giỏi một thứ gì đó nghĩa là được myelin hóa tốt."

"Rất khó để học một kỹ năng mới nhanh chóng mà không có sự tập trung cao độ."

Công việc tinh hoa vs Dư lượng chú ý

00:03:53

Deep Work giúp sản xuất ở mức tinh hoa như thế nào?

Một ngày của người lao động tri thức trung bình bao gồm nhiều nhiệm vụ và dự án khác nhau. Chúng ta thường xuyên chuyển đổi từ nhiệm vụ này sang nhiệm vụ khác khi ngày trôi qua.

Giáo sư quản trị kinh doanh Sophie Leroy của Đại học Michigan đã có một phát hiện quan trọng: Khi chuyển từ nhiệm vụ A sang nhiệm vụ B, sự chú ý của chúng ta không theo ngay lập tức. Tâm trí vẫn còn dính với nhiệm vụ A. Cô ấy gọi đây là 'Dư lượng chú ý (Attention Residue)'.

Sau khi chuyển nhiệm vụ, dư lượng chú ý khiến việc tập trung vào nhiệm vụ mới trở nên khó khăn. Hơn nữa, hiệu ứng này còn lớn hơn nếu bạn rời nhiệm vụ trước mà chưa hoàn thành.

Kiểm tra điện thoại hoặc hộp thư đến mỗi 15 phút có vẻ vô hại, nhưng những lần kiểm tra nhanh này đưa các mục tiêu mới vào sự chú ý của bạn. Nếu bạn dành phần lớn ngày trong trạng thái không tập trung, việc sản xuất ở mức tinh hoa trở nên rất khó khăn.

"Khi chúng ta chuyển từ nhiệm vụ A sang nhiệm vụ B, sự chú ý của chúng ta không theo ngay lập tức. Tâm trí vẫn còn dính với nhiệm vụ A. Cô ấy gọi đây là dư lượng chú ý."

Tại sao bạn nên Deep Work?

00:04:38

Tại sao bạn nên quan tâm đến Deep Work? Có hai lý do quan trọng.

Lý do thứ nhất: Những gì bạn tập trung vào định hình thực tại

Bạn là ai, bạn nghĩ gì, bạn cảm thấy như thế nào, bạn làm gì - tất cả là tổng hợp của những gì bạn tập trung vào. Nói cách khác, nơi sự chú ý của bạn hướng đến quyết định thực tại của bạn.

Deep Work rèn luyện sự chú ý của bạn vào những gì thực sự quan trọng. Điều này có nghĩa là cuộc sống bắt đầu có ý nghĩa hơn.

Lý do thứ hai: Lý do tâm lý học

Nhà tâm lý học Mihaly Csikszentmihalyi đã nghiên cứu khi nào con người hạnh phúc nhất. Câu trả lời là không phải khi nghỉ ngơi, mà khi hoàn toàn chìm đắm trong một nhiệm vụ khó nhưng đáng giá.

Ông gọi trạng thái này là 'Flow', và Deep Work là một trong những cách tốt nhất để kích hoạt Flow.

Flow = Hạnh phúc Deep Work = Flow Vì vậy, Deep Work = Hạnh phúc

"Nơi sự chú ý của bạn hướng đến quyết định thực tại của bạn."

"Câu trả lời không phải khi mọi người đang nghỉ ngơi, mà là khi họ hoàn toàn chìm đắm trong một nhiệm vụ khó nhưng đáng giá."

4 Phong cách Deep Work (Chọn phong cách của bạn)

00:05:25

Theo Newport, có bốn cách để đưa Deep Work vào cuộc sống hàng ngày. Bước đầu tiên là tìm ra phong cách phù hợp với bạn.

1. Phương pháp Tu viện (Monastic Approach)

• Ưu tiên Deep Work hơn mọi thứ
• Cắt đứt liên lạc, hiếm khi sử dụng mạng xã hội hoặc email
• Tránh mọi sự gián đoạn
• Dành nhiều thời gian cho công việc không bị gián đoạn
• Phù hợp với người có quyền kiểm soát cao đối với lịch trình (ví dụ: nhà văn, nhà nghiên cứu, doanh nhân)
• Ví dụ: Nhà văn khoa học viễn tưởng Neil Stevenson - loại bỏ hoàn toàn mọi hình thức công việc nông cạn khỏi cuộc sống nghề nghiệp

2. Phương pháp Hai chế độ (Bimodal Approach)

• Cân bằng thời gian giữa các phiên làm việc tập trung và công việc hàng ngày
• Tạo khối thời gian cho Deep Work và khối thời gian cho công việc nông cạn
• Phù hợp với người có thể dành cả ngày cho Deep Work
• Ví dụ: Nhà tâm lý học Carl Jung - dành các khoảng thời gian cho Deep Work tại nhà nghỉ trong rừng, phần còn lại quản lý thực hành lâm sàng bận rộn

3. Phương pháp Nhịp điệu (Rhythmic Approach)

• Biến Deep Work thành thói quen thông qua lịch trình nhất quán
• Chặn các giờ cụ thể mỗi ngày để tạo nhịp điệu đều đặn của công việc tập trung phù hợp với lịch trình
• Phù hợp với người có lịch trình có cấu trúc như 9 giờ đến 5 giờ

4. Phương pháp Nhà báo (Journalistic Approach)

• Tìm cách đưa Deep Work vào xung quanh lịch trình bận rộn hoặc không thể đoán trước
• Cảnh báo của Newport: Không sử dụng cho người mới bắt đầu Deep Work
• Duy trì danh sách nhiệm vụ Deep Work để bắt đầu ngay khi có thời gian rảnh bất ngờ
• Phù hợp với người có lịch trình bận rộn (nhà báo, giám đốc điều hành, cha mẹ cần tận dụng thời gian rảnh)
• Ví dụ: Tác giả tiểu sử nổi tiếng Walter Isaacson - có thể dễ dàng chuyển từ chế độ làm việc sang chế độ viết, khả năng này giúp ông viết cuốn sách đầu tiên trong thời gian rảnh

Ngay cả với nhiều công việc nông cạn, bạn vẫn có thể tìm thời gian để lên lịch Deep Work. Một số người thích xen kẽ giữa công việc sâu và công việc nông cạn, trong khi những người khác thích các khoảng thời gian tập trung dài không bị gián đoạn.

"Theo Newport, có bốn cách khác nhau để đưa Deep Work vào cuộc sống hàng ngày của chúng ta."

Tạo Nghi thức Deep Work

00:08:12

Để xây dựng thói quen làm việc mạnh mẽ, bạn cần tạo nghi thức của riêng mình. Hãy tự hỏi những câu hỏi sau:

Câu hỏi thiết lập nghi thức:

• Làm thế nào để nghi thức cụ thể hơn?
• Bạn sẽ làm việc ở đâu?
• Bạn sẽ làm việc bao lâu?
• Quy tắc xung quanh nghi thức là gì?
• Có được sử dụng mạng xã hội không?
• Có nên cấm sử dụng internet không?
• Điện thoại nên để ở đâu trong thời gian nghi thức?
• Bạn sẽ uống cà phê không?
• Bạn sẽ ăn gì trước và sau nghi thức?

Nghi thức Shutdown kết thúc ngày:

1. Xem lại công việc: Xác nhận những gì đã hoàn thành, những gì khẩn cấp
2. Lên kế hoạch ngày mai hôm nay: Thêm nhiệm vụ mới và lập kế hoạch cho ngày mai để có thể bắt đầu ngay
3. Brain Dump: Lấy tất cả suy nghĩ đang lơ lửng trong đầu ra giấy
4. Tạo cụm từ Shutdown: Nói to một cụm từ như "Shutdown hoàn tất" hoặc "Chế độ offline được kích hoạt"

Điều này hoạt động như một trigger tâm lý, nói với não rằng "chế độ làm việc đã kết thúc."

"Để xây dựng thói quen làm việc mạnh mẽ, bạn cần tạo nghi thức của riêng mình."

"Tạo một cụm từ shutdown cho bản thân. Điều này hoạt động như một trigger tâm lý, nói với não bạn rằng chế độ làm việc đã kết thúc."

Cách chấp nhận sự nhàm chán

00:09:16

Hầu hết mọi người chiến đấu với sự nhàm chán. Họ từ chối những khoảnh khắc không có kích thích ngay lập tức. Điện thoại thông minh và luôn kết nối internet nhanh chóng lấp đầy khoảng trống này.

Nếu bạn muốn tập trung sâu khi cần thiết, bạn phải rèn luyện não để chấp nhận sự nhàm chán. Bí mật để mở khóa năng suất và sáng tạo nằm chính trong những khoảnh khắc mà chúng ta cố gắng lấp đầy.

Để tránh công việc cần làm, chúng ta với tay lấy điện thoại hoặc bắt đầu làm nhiều việc cùng lúc. Nghiên cứu của Clifford Nass từ Stanford cho thấy những người làm nhiều việc cùng lúc gặp khó khăn trong việc lọc thông tin không liên quan và có xu hướng dễ bị phân tâm hơn.

Kết quả là não của họ nghiện kích thích liên tục, luôn mong đợi được cứu khỏi sự nhàm chán. Làm nhiều việc cùng lúc cản trở sự tập trung và học tập, gây ra thiệt hại lâu dài. Khả năng tập trung vào một nhiệm vụ là bước đầu tiên của Deep Work.

Chiến lược 1: Nghỉ ngơi từ sự tập trung, không phải từ sự phân tâm

Lên lịch thời gian cho sự gián đoạn giúp duy trì sự tập trung trong tất cả thời gian khác trong ngày. Khối gián đoạn này có thể được sử dụng cho mạng xã hội, internet, email, TV, Netflix, hoặc các sự gián đoạn khác. Lên lịch cho sự gián đoạn làm cho sự nhàm chán dễ quản lý hơn.

Chiến lược 2: Thiền định năng suất

Kỹ thuật này rèn luyện não duy trì sự tập trung trong khi làm những việc tự động như đi bộ hoặc tắm:

1. Chọn một vấn đề cụ thể để suy nghĩ
2. Đi dạo hoặc hoạt động ít nỗ lực di chuyển cơ thể
3. Khi tâm trí lang thang, nhẹ nhàng đưa nó trở lại sự tập trung

Nghe đơn giản nhưng khó đến ngạc nhiên. Giống như nâng tạ, điều này xây dựng sự tập trung tinh thần.

Luôn nhớ dư lượng chú ý: Đừng bị lừa rằng 2 phút gián đoạn nhiệm vụ khác thực sự chỉ là 2 phút. Mất vài phút có thể giết chết một giờ. Mất một giờ có thể giết chết cả ngày.

Sự tập trung không phải là công tắc bạn có thể bật tắt tùy ý. Nó phải được xây dựng thông qua thực hành. Để Deep Work nhất quán, bạn phải rèn luyện để chấp nhận sự nhàm chán.

"Bí mật để mở khóa năng suất và sáng tạo nằm chính trong những khoảnh khắc mà chúng ta cố gắng lấp đầy."

"Mất vài phút có thể giết chết một giờ. Mất một giờ có thể giết chết cả ngày. Sự tập trung không phải là công tắc bạn có thể bật tắt tùy ý."

Cai nghiện mạng xã hội (30 ngày thanh lọc)

00:11:22

Các nền tảng mạng xã hội được thiết kế để gây nghiện. Chúng được kỹ thuật hóa để bạn cuộn, thích, bình luận, và không suy nghĩ sâu.

Điều gì xảy ra nếu bạn hoàn toàn cắt đứt khỏi tất cả mạng xã hội trong một tháng?

Đối với nhiều người, ngắt kết nối khỏi mạng xã hội làm họ hạnh phúc hơn và biết ơn cuộc sống hơn. Tuy nhiên, ngay cả sau khi hạnh phúc hơn, họ sớm quay lại dành vài giờ mỗi ngày trên các công cụ mạng xã hội.

Có một nghịch lý thú vị: Niềm vui của việc ngắt kết nối vs Sức hút mạnh mẽ quay lại thế giới số.

Sự cám dỗ của mạng xã hội nằm ở lời hứa về sự thỏa mãn tức thì và kết nối. Khi sử dụng các công cụ mạng như Facebook hay Instagram, mọi người chỉ xem xét lợi ích mà không xem xét chi phí ẩn.

Chi phí ẩn:

• Sự chú ý bị phân mảnh
• Giảm khả năng Deep Work quan trọng cho việc đạt được mục tiêu có ý nghĩa

Phương pháp 30 ngày thanh lọc mạng xã hội:

Bước 1: Bắt đầu bằng việc dừng lại

• Dừng ngay lập tức tất cả hoạt động mạng xã hội
• Không sử dụng Facebook, Instagram, TikTok, hoặc các nền tảng khác bạn thường xuyên sử dụng
• Không cần vô hiệu hóa tài khoản, chỉ cần đăng xuất
• Đừng thông báo về kỳ nghỉ này trên các nền tảng này

Bước 2: Quan sát và suy ngẫm

• Sống bình thường trong 30 ngày không có mạng xã hội
• Chú ý đến những thay đổi trong tâm trạng, năng suất, và đời sống xã hội

Bước 3: Đánh giá Sau 30 ngày, hỏi hai câu hỏi cho mỗi nền tảng mạng xã hội:

1. 30 ngày qua có khác biệt đáng kể nếu tôi sử dụng dịch vụ này không?
2. Ai đã quan tâm hoặc nhận ra rằng tôi không sử dụng dịch vụ này?

Bước 4: Thời điểm quyết định

• Nếu cả hai câu trả lời là "không" cho một dịch vụ cụ thể, hãy cân nhắc bỏ vĩnh viễn
• Nếu bạn tìm thấy giá trị rõ ràng từ dịch vụ, bạn có thể chọn tích hợp lại vào cuộc sống

Hãy tự hỏi: "Tôi đang sử dụng công cụ này hay công cụ này đang sử dụng tôi?"

Khi nhìn mạng xã hội qua lăng kính này, bạn có thể điều hướng vương quốc số với mục đích, lấy lại sự chú ý, và tập trung thời gian và sự sáng tạo vào những theo đuổi thực sự quan trọng.

"Tôi đang sử dụng công cụ này hay công cụ này đang sử dụng tôi?"

"Các nền tảng này có phù hợp với mục tiêu của tôi trong cuộc sống không?"

Thiết lập ngân sách công việc nông cạn

00:13:45

Năm 2007, một công ty tên là 37 Signals (nay là Basecamp) đã có một bước đi táo bạo. Họ giảm giờ làm việc từ 5 ngày xuống 4 ngày một tuần và tạo ra một cuộc cách mạng năng suất.

Mặc dù giảm 20% công việc, năng suất vẫn cao. Khi có ít thời gian hơn, mọi người tập trung hơn vào công việc sâu và có ý nghĩa và tránh công việc nông cạn.

Đề xuất của Cal Newport:

1. Lên lịch mọi phút trong ngày: Chia ngày thành các khối thời gian Deep Work và công việc nông cạn
2. Phù hợp với ngân sách công việc nông cạn: Lên lịch thời gian cho công việc cần sự tập trung cao độ, đặt công việc ít quan trọng hơn vào các khung thời gian nông cạn
3. Làm ít hơn nhưng sâu và nhất quán: Giữ thói quen bảo vệ thời gian và năng lượng của bạn

Theo thời gian, công việc và tư duy của bạn sẽ bắt đầu thay đổi.

Thông điệp cốt lõi:

Thách thức ý tưởng rằng bạn phải luôn bận rộn và kết nối. Thay vào đó, ngắt kết nối và tạo không gian để tập trung vào cuộc sống.

Không gian đó là nơi Deep Work sống. Và Deep Work là nơi những ý tưởng tốt nhất của bạn ẩn náu.

Đó là một ý tưởng đơn giản nhưng có thể thay đổi mọi thứ. Bạn không cần nhiều thời gian hơn. Bạn cần nhiều sự tập trung hơn.

Trong thế giới ồn ào và hỗn loạn này, sự tập trung là siêu năng lực của bạn.

"Bạn không cần nhiều thời gian hơn. Bạn cần nhiều sự tập trung hơn."

"Trong thế giới ồn ào và hỗn loạn này, sự tập trung là siêu năng lực của bạn."

Tóm tắt điểm chính

• Sự hiếm hoi của Deep Work nâng cao giá trị của nó - sự tập trung không bị gián đoạn là siêu năng lực hiện đại
• Để trở thành người giỏi nhất trong lĩnh vực cần hai khả năng: thành thạo điều khó nhanh chóng + sản xuất ở mức tinh hoa
• Deep Work thúc đẩy phát triển myelin để củng cố mạch não
• 'Dư lượng chú ý' xảy ra khi chuyển nhiệm vụ, cản trở sự tập trung vào nhiệm vụ mới
• Những gì bạn tập trung vào định hình thực tại, và trạng thái Flow mang lại hạnh phúc
• Chọn phong cách Deep Work phù hợp với bạn trong 4 loại: Tu viện/Hai chế độ/Nhịp điệu/Nhà báo
• Phải rèn luyện để chấp nhận sự nhàm chán - nghỉ ngơi từ sự tập trung, không phải từ sự phân tâm
• Đánh giá giá trị thực sự với 30 ngày thanh lọc mạng xã hội
• Bạn cần nhiều sự tập trung hơn, không phải nhiều thời gian hơn