Tại sao cây gậy và củ cà rốt thất bại - Khoa học thực sự về động lực (Dan Pink)

💡 Sự thật gây sốc từ các nhà kinh tế MIT: Phần thưởng lớn hơn thực ra làm giảm hiệu suất. Vậy điều gì thúc đẩy chúng ta?

📺 Video gốc: The RSA (10:48)

Tổng quan

Video RSA Animate này dựa trên bestseller 'Drive' của Dan Pink, giới thiệu kết quả nghiên cứu khoa học gây sốc về động lực. Theo nghiên cứu của các nhà kinh tế từ MIT và Carnegie Mellon, với công việc phức tạp đòi hỏi năng lực nhận thức, phần thưởng tiền tệ lớn hơn thực ra làm giảm hiệu suất. Nghiên cứu này được tái hiện ở Ấn Độ với kết quả tương tự. Vậy động lực thực sự là gì? Khoa học chỉ ra 3 yếu tố: Tự chủ (Autonomy), Thành thạo (Mastery), Mục đích (Purpose). '24 giờ tự do' của Atlassian, những người đóng góp mã nguồn mở cho Linux và Wikipedia, và văn hóa hướng mục đích của Skype và Apple là bằng chứng.

Kết quả gây sốc của nghiên cứu MIT: Phần thưởng lớn hơn = Hiệu suất thấp hơn?

00:00:48

Một nghiên cứu thú vị được thực hiện ở Cambridge, Đông Bắc nước Mỹ, nơi MIT tọa lạc. Các nhà nghiên cứu cho sinh viên nhiều nhiệm vụ khác nhau như nhớ số, đố chữ, đố không gian, thậm chí ném bóng.

Họ đưa ra 3 mức phần thưởng dựa trên kết quả. Làm tốt được thưởng nhỏ, trung bình được thưởng trung bình, hiệu suất cao nhất được thưởng tiền mặt lớn. Đúng kiểu động lực chúng ta thường thấy trong tổ chức.

Kết quả như thế nào? Với công việc cơ học đơn giản, đúng như dự đoán, phần thưởng cao hơn thì kết quả tốt hơn. Nhưng ở đây xảy ra điều ngược lại.

"Với công việc đòi hỏi dù chỉ năng lực nhận thức cơ bản, phần thưởng lớn hơn thực ra dẫn đến kết quả thấp hơn."

Kỳ lạ phải không? MIT, Đại học Chicago, Carnegie Mellon - kết luận từ các học giả hàng đầu kinh tế học. Ngược hẳn với những gì chúng ta học trong kinh tế học. Công thức "phần thưởng cao thì kết quả cao" không hoạt động. Nghe có vẻ như thuyết âm mưu cánh tả xã hội chủ nghĩa? Thú vị là nghiên cứu này được tài trợ bởi Ngân hàng Dự trữ Liên bang (Federal Reserve Bank).

"Với công việc đòi hỏi dù chỉ năng lực nhận thức cơ bản, phần thưởng lớn hơn thực ra dẫn đến kết quả thấp hơn."

Thí nghiệm ở Ấn Độ: Kết quả còn rõ ràng hơn

00:03:09

Các nhà nghiên cứu nghĩ: "Có lẽ $50-60 không đủ động lực cho sinh viên MIT?" Nên họ quyết định đến nơi tiền có giá trị lớn hơn nhiều. Vùng nông thôn Ấn Độ.

Hệ thống phần thưởng ở Ấn Độ như sau:

• Kết quả thấp: 2 tuần lương
• Kết quả trung bình: 1 tháng lương
• Kết quả cao: 2 tháng lương

Số tiền thực sự có ý nghĩa. Họ dự đoán lần này sẽ có kết quả khác.

Nhưng kết quả? Người nhận phần thưởng trung bình không tốt hơn người nhận phần thưởng thấp. Và gây sốc hơn, người được hứa phần thưởng cao nhất có kết quả thấp nhất.

"Incentive cao hơn dẫn đến hiệu suất thấp hơn."

Đây không phải trùng hợp. Các nhà tâm lý học, xã hội học, kinh tế học liên tục xác nhận kết quả tương tự. Với công việc đơn giản theo quy tắc thuật toán, cây gậy và củ cà rốt hiệu quả. Nhưng với công việc phức tạp đòi hỏi tư duy khái niệm và sáng tạo? Kiểu động lực này rõ ràng không hoạt động.

"Incentive cao hơn dẫn đến hiệu suất thấp hơn."

Nghịch lý của tiền: Trả đủ để quên đi

00:04:20

Vậy tiền không tạo động lực? Không, tiền tạo động lực. Nhưng theo cách hơi kỳ lạ.

Nếu không trả đủ tiền, người ta không có động lực. Nhưng đây là nghịch lý.

"Cách tốt nhất để sử dụng tiền như công cụ động lực là trả đủ để người ta không phải lo lắng về tiền."

Loại bỏ nỗi lo về tiền khỏi bàn. Khi đó người ta tập trung vào công việc thay vì nghĩ về tiền.

Vậy điều gì tăng hiệu suất? Khoa học chỉ ra 3 yếu tố. Và 3 yếu tố này còn tăng sự hài lòng cá nhân.

Tự chủ (Autonomy), Thành thạo (Mastery), Mục đích (Purpose)

Tự chủ là mong muốn tự quyết định cuộc sống của mình. Nhưng cách quản lý truyền thống xung đột với điều này. Quản lý tốt khi muốn sự tuân thủ. Nhưng ngày nay trong công việc chúng ta muốn không phải tuân thủ mà là sự gắn kết (engagement). Khi người ta làm công việc phức tạp và tinh vi hơn, tự chủ hiệu quả hơn.

"Cách tốt nhất để sử dụng tiền như công cụ động lực là trả đủ để người ta không phải lo lắng về tiền."

Sức mạnh của tự chủ: Thí nghiệm 24 giờ của Atlassian

00:05:20

Có một ví dụ cấp tiến cho thấy tự chủ tạo ra kết quả gì. Công ty phần mềm Úc Atlassian.

Mỗi quý một lần vào chiều thứ Năm, công ty nói với các developer:

"24 giờ tới, làm bất cứ điều gì bạn muốn. Cách bạn muốn, với ai bạn muốn. Chỉ một điều, 24 giờ sau cho công ty xem kết quả."

Và buổi trình bày không phải họp khô khan. Có bia và bánh, rất vui.

Kết quả? Một ngày tự chủ thuần túy này tạo ra vô số bản sửa lỗi phần mềm hiện có và ý tưởng sản phẩm mới chưa từng có. Chỉ trong một ngày.

Nếu tôi biết nghiên cứu này trước đó, tôi đã nói: "Muốn sáng tạo và đổi mới? Thưởng đổi mới đi. Làm cái gì cool thì cho $2,500."

Nhưng Atlassian làm hoàn toàn khác. "Có lẽ bạn muốn làm điều thú vị. Tôi sẽ tránh sang một bên." Chỉ thế thôi. Một ngày tự chủ tạo ra những thứ chưa từng có.

"Có lẽ bạn muốn làm điều thú vị. Tôi sẽ tránh sang một bên."

Khao khát thành thạo: Tại sao người ta làm việc miễn phí

00:06:45

Yếu tố thứ hai là Thành thạo (Mastery). Mong muốn trở nên giỏi hơn ở một thứ gì đó. Chúng ta thích trở nên giỏi ở một thứ.

Nghĩ về những người chơi nhạc cụ cuối tuần. Về mặt kinh tế đó là hành vi hoàn toàn phi lý. Không kiếm tiền, không hấp dẫn người khác giới, tại sao làm?

Vì vui. Và vì ngày càng giỏi hơn. Đó là sự hài lòng.

Quay lại 1983 và tưởng tượng. Tôi giải thích mô hình kinh doanh này cho giáo sư kinh tế.

"Tôi sẽ tập hợp những người rất giỏi từ khắp thế giới. Nhưng họ làm miễn phí. 20-30 giờ một tuần tình nguyện. Và họ làm ra gì thì không bán mà cho không. Cái này sẽ thành công lớn."

Giáo sư sẽ nghĩ tôi điên. Vi phạm mọi quy luật kinh tế.

Nhưng thực tế có gì? Linux chạy 1/4 máy chủ doanh nghiệp. Apache chiếm hơn nửa web server. Có Wikipedia.

Những người này đã có việc làm. Nhận lương làm công việc kỹ thuật phức tạp. Nhưng trong thời gian rảnh hạn chế, họ làm công việc kỹ thuật tương tự, thậm chí phức tạp hơn. Cho ai đó không phải chủ. Miễn phí.

Khi các nhà kinh tế hỏi tại sao, câu trả lời rõ ràng. Thử thách và thành thạo, và cảm giác đang đóng góp. Chỉ thế thôi.

"Thử thách và thành thạo, và cảm giác đang đóng góp. Chỉ thế thôi."

Sức mạnh của mục đích: Động lực vượt ra ngoài lợi nhuận

00:08:45

Thứ ba là động lực Mục đích (Purpose). Ngày càng nhiều tổ chức muốn có mục đích siêu việt. Vì đi làm sẽ tốt hơn và thu hút được nhân tài tốt hơn.

Điều chúng ta thấy là khi động lực lợi nhuận tách khỏi động lực mục đích, điều xấu xảy ra. Có điều xấu về mặt đạo đức, nhưng cũng có những thứ đơn giản là tệ. Sản phẩm tệ, dịch vụ lộn xộn, nơi làm việc không muốn đến.

Khi động lực lợi nhuận là ưu tiên cao nhất hoặc hoàn toàn tách khỏi động lực mục đích, người ta không làm được điều vĩ đại.

Ngày càng nhiều tổ chức nhận ra điều này. Họ phá bỏ ranh giới giữa lợi nhuận và mục đích. Tôi nghĩ đây là khởi đầu của điều thú vị.

Người sáng lập Skype nói: "Mục tiêu của chúng tôi là phá hoại. Nhưng dưới danh nghĩa làm thế giới tốt đẹp hơn." Mục đích khá tuyệt.

Steve Jobs thì sao? "Tôi muốn để lại vết lõm trên vũ trụ." Đây là thứ khiến bạn muốn đi làm ngay khi thức dậy.

Chúng ta không phải người tối đa hóa lợi nhuận mà là người tối đa hóa mục đích. Khoa học cho thấy chúng ta khao khát sâu sắc sự thành thạo. Và chúng ta muốn tự chủ.

Bài học lớn nhất là thế này. Nếu bắt đầu đối xử với người như con người, không phải như con ngựa chậm hơn nhỏ hơn nhưng ít mùi hơn, nếu vượt qua hệ tư tưởng cây gậy và củ cà rốt để nhìn vào khoa học - chúng ta có thể tạo ra tổ chức và nơi làm việc tốt hơn. Và có thể làm thế giới tốt đẹp hơn một chút.

"Mục tiêu của chúng tôi là phá hoại. Nhưng dưới danh nghĩa làm thế giới tốt đẹp hơn."

"Tôi muốn để lại vết lõm trên vũ trụ."

Tóm tắt cốt lõi

• Với công việc nhận thức phức tạp, phần thưởng tiền tệ lớn hơn thực ra làm giảm hiệu suất
• Cách sử dụng tiền tốt nhất: Trả đủ để loại bỏ lo lắng về tiền
• 3 yếu tố động lực thực sự: Tự chủ (Autonomy), Thành thạo (Mastery), Mục đích (Purpose)
• Cho tự chủ thì sáng tạo và đổi mới bùng nổ (thí nghiệm 24 giờ Atlassian)
• Người ta làm lao động cao cấp miễn phí vì thử thách, thành thạo, đóng góp (mã nguồn mở)
• Khi động lực lợi nhuận và mục đích tách rời, kết quả xấu xảy ra
• Phải đối xử với người như người và vượt qua hệ tư tưởng cây gậy và củ cà rốt